Review: The Lord of the Rings: The Rings of Power – aflevering 3.1 ‘Marnûkh’, 3.2 ’The Gift of Men’, 3.3 ‘The Secret Fire’ & aflevering 3.4 ‘Gundabad’

Vijf jaar zijn verstreken sinds de gebeurtenissen van het tweede seizoen. De schaduw van Sauron heeft zich verder over Middle-earth verspreid en de strijd om de toekomst van de vrije volkeren is in een nieuwe fase beland. Oude bondgenootschappen worden op de proef gesteld, nieuwe vijanden staan op en steeds meer personages worden gedwongen een keuze te maken. Want wanneer de duisternis zich uitbreidt, wordt het steeds moeilijker om aan het licht vast te houden. Met het derde seizoen van The Rings of Power lijkt Amazon eindelijk de volgende grote stap te zetten in het verhaal waar we inmiddels al enkele jaren naartoe werken. De strijd om Middle-earth is begonnen.

Het is inmiddels twee jaar geleden dat het tweede seizoen op Amazon Prime verscheen. Met meer dan 185 miljoen kijkers blijft het de succesvolste serie van Amazon zelf. Toch is het, met zulke lange tussenpozen tussen de seizoenen, soms lastig om alle gebeurtenissen en personages nog scherp voor de geest te halen. Gelukkig heeft seizoen twee een stevige basis gelegd voor wat komen gaat. Waar het eerste seizoen vooral de tijd nam om de wereld op te bouwen, wist het tweede seizoen de versnelling in te zetten. Sauron keerde terug, de Rings of Power werden gesmeed en de eerste grote confrontaties vonden plaats. Nu, met een sprong van vijf jaar, krijgen we eindelijk te zien welke gevolgen dat allemaal heeft gehad.

De eerste vier afleveringen voelen direct als een hernieuwde kennismaking met Middle-earth, maar wel een waarin de dreiging veel groter is dan voorheen. Sauron heeft zijn macht aanzienlijk uitgebreid en bijna heel Middle-earth onder zijn invloed gebracht. Slechts op enkele plaatsen weten Elfen, Mensen en Dwergen nog stand te houden. De verschillende verhaallijnen komen daardoor dichter bij elkaar te liggen en krijgen een duidelijker gezamenlijk doel. Dat is een welkome ontwikkeling, want waar de serie eerder soms moeite had om alle personages en gebeurtenissen met elkaar te verbinden, voelt het verhaal nu meer als één groot conflict.

De centrale verhaallijn draait om Saurons zoektocht naar de Ene Ring. Na de dood van Celebrimbor blijkt het smeden van dit machtigste voorwerp uit de geschiedenis van Middle-earth echter geen eenvoudige opgave. Sauron heeft de kennis nodig die Celebrimbor in de Elfenringen heeft verwerkt. Zolang deze ringen hun dragers beschermen, vormen de Elfen immers een belangrijke hindernis voor zijn legers bij Lindon en Rivendel. Om zijn macht verder uit te breiden, richt Sauron zijn aandacht op de sterfelijke Mensen. Hij creëert de Nazgnagôl, letterlijk dienaren van de Ring, voorlopers van de Nazgûl zoals we die kennen uit The Lord of the Rings. Het zijn nog levende Mensen, maar hun lot is al verbonden met de duisternis. Sauron belooft hun eeuwig leven in ruil voor hun trouw. Wie de oorspronkelijke trilogie kent, weet natuurlijk hoe weinig goeds zo’n belofte uiteindelijk betekent.

Wat ik bijzonder interessant vind, is dat Celebrimbor zelfs na zijn dood nog een belangrijke rol speelt. Sauron bewaart zijn skelet bij zich, waarna de geest van de Elvensmid hem confronteert met zijn eigen twijfels en ambities. Het geeft ons een bijzondere inkijk in de psyche van de Dark Lord. Charlie Vickers blijft een fascinerende vertolking neerzetten, al voelt Sauron in sommige scènes bewust afstandelijk. Misschien is dat juist wat hem zo gevaarlijk maakt. Hij hoeft niet voortdurend zijn macht te tonen of zijn vijanden met geweld te onderwerpen. Zijn grootste wapen is nog altijd zijn vermogen om anderen te overtuigen dat hij het juiste doet. Na de gebeurtenissen met Celebrimbor weten we inmiddels hoe verwoestend dat kan zijn.

Ook Galadriel blijft een van de personages die mij het meest weten te boeien. Morfydd Clark weet opnieuw de vastberadenheid en kwetsbaarheid van de Elf overtuigend samen te brengen. Vijf jaar zijn verstreken sinds haar laatste ontmoeting met Sauron, maar zijn aanwezigheid laat haar nog altijd niet los. Ze voelt dat zijn macht groeit, terwijl Elrond haar vermoedens aanvankelijk afdoet als iets wat vooral in haar eigen gedachten bestaat. Samen met Arondir probeert ze de aanvallen van de Orcs en de Mensen die Sauron op hen afstuurt te overleven.

Een van de mooiste momenten in deze eerste afleveringen is de terugblik op Galadriels ontmoeting met Celeborn, haar toekomstige echtgenoot. Hun toenadering krijgt vorm in een sierlijk gevecht, waarin de twee elkaar uitdagen en aftasten. Het contrast met de Galadriel die we tegenwoordig kennen, is groot. Waar ze vroeger nog een jonge Elf was die met verwondering en speelsheid door de wereld trok, is ze inmiddels een geharde krijger die eeuwen van oorlog met zich meedraagt. Juist dat maakt deze scène zo sterk. Onder haar vastberadenheid en woede schuilt nog altijd iets van de Elf die ze ooit was. Ik vind het mooi dat de serie daar even de tijd voor neemt. Het herinnert ons eraan dat zelfs de machtigste personages ooit jong waren en dat de geschiedenis die ze met zich meedragen hen heeft gevormd.

In Khazad-dûm ontvouwt zich ondertussen een heel ander conflict. Durin IV heeft inmiddels de troon van zijn vader overgenomen, maar de komst van zijn oudere broer Thrain brengt de machtsverhoudingen binnen het Dwergenrijk aan het wankelen. Thrain heeft duidelijk zijn eigen plannen en de rivaliteit tussen de broers groeit met iedere aflevering. Uiteindelijk staan ze tegenover elkaar in een strijd om de heerschappij over Khazad-dûm. Het is een interessante ontwikkeling, zeker wanneer je weet wat de toekomst voor dit koninkrijk in petto heeft. De geschiedenis van de Dwergen is immers onlosmakelijk verbonden met hun liefde voor steen, goud en de rijkdommen die diep onder de bergen verborgen liggen. En we weten inmiddels dat die liefde soms een gevaarlijke prijs heeft.

Ook het huwelijk van Durin en Disa komt onder druk te staan wanneer een misstap uit haar verleden aan het licht komt. Owain Arthur en Sophia Nomvete blijven wat mij betreft een van de sterkste duo’s van de serie. Hun onderlinge chemie zorgt voor warmte en menselijkheid in een wereld die steeds verder wordt opgeslokt door oorlog. Hun liefde voor elkaar en hun familie maakt de gebeurtenissen in Khazad-dûm bovendien persoonlijker. Juist die kleinere momenten maken dat de grootschalige conflicten ook emotioneel blijven werken. Het is gemakkelijk om onder de indruk te raken van een leger Orcs of een imposante stad, maar uiteindelijk zijn het de personages en hun onderlinge relaties die ervoor zorgen dat je om hun lot geeft.

Een interessante toevoeging is de Orc Marnûkh. Waar Orcs doorgaans worden neergezet als de gezichtsloze legers van het kwaad, blijkt zijn rol ingewikkelder. Aanvankelijk lijkt hij een trouwe soldaat van Sauron, maar langzaam wordt duidelijk dat ook binnen de rangen van de Orcs verschillende overtuigingen bestaan. Zijn aanwezigheid dwingt Galadriel en Arondir na te denken over hun eigen vooroordelen en gevoelens tegenover dit volk. Dat vind ik een interessante invalshoek. Tolkien heeft de strijd tussen goed en kwaad altijd veel groter gemaakt dan simpelweg een gevecht tussen twee legers. De vraag wat iemand werkelijk slecht maakt, en of er binnen de duisternis nog ruimte bestaat voor iets anders, blijft een fascinerend thema. Zijn verhaal mondt tegen het einde van de vierde aflevering uit in een tragisch moment dat opnieuw laat zien dat niet ieder slachtoffer van deze oorlog hetzelfde lot verdient.

Ook Theo heeft in de afgelopen vijf jaar een ingrijpende verandering doorgemaakt. Hij is volwassen geworden, maar heeft een groot deel van die tijd als slaaf bij de Númenóreërs doorgebracht. Wanneer hij de mogelijkheid krijgt om tegen zijn onderdrukkers in opstand te komen, grijpt hij die kans. Daarbij dreigt hij echter keuzes te maken die hij vroeger nooit voor mogelijk had gehouden. De gebeurtenissen uit het eerste seizoen, waarin hij het gebroken zwaard met het teken van Sauron vond, lijken hiermee alsnog een grotere betekenis te krijgen. Het is goed om te zien dat de serie ook personages die eerder wat naar de achtergrond verdwenen weer een duidelijke plaats in het grotere verhaal geeft.

Een van de verhaallijnen waar ik het meest nieuwsgierig naar blijf, is die van Gandalf. David Weyman krijgt dit seizoen meer ruimte om de bekende tovenaar vorm te geven en doet dat met zichtbaar plezier. Zijn vertolking bevat steeds meer van de vriendelijke, soms wat onhandige wijsheid die we kennen uit de films van Peter Jackson. Op bepaalde momenten doet hij dan ook denken aan Ian McKellen. Dat is een vergelijking die niet eenvoudig te vermijden is, zeker wanneer je de films zo vaak hebt gezien als ik, maar Weyman begint steeds meer zijn eigen invulling aan het personage te geven. Ook zijn achtergrond en zijn band met de Duistere Tovenaar worden verder uitgediept. Daardoor gaat zijn verhaal niet alleen meer over de vraag hoe hij zijn magische krachten moet beheersen, maar ook over de keuzes die hem uiteindelijk zullen vormen tot de Gandalf die we kennen. Het blijft fascinerend om te zien hoe de makers dit verhaal proberen te verbinden met de geschiedenis die Tolkien heeft geschreven. Tegelijkertijd blijf ik met vragen zitten. Juist daarom ben ik benieuwd hoe deze verhaallijn zich verder gaat ontwikkelen.

Minder overtuigend blijft het verhaal in Númenor. Waar de gebeurtenissen in Eregion en Khazad-dûm steeds meer richting een grote confrontatie bewegen, voelen de politieke intriges aan het hof soms als een onderbreking van het grotere fantasy-verhaal. Pharazôn blijft vooral een politieke speler, waardoor zijn verhaallijn minder meeslepend is dan die van de andere personages. Eärien vormt gelukkig een uitzondering. Ema Horvath geeft haar personage zowel intelligentie als medeleven en weet de innerlijke strijd achter haar keuzes voelbaar te maken. Dit seizoen bevindt ze zich opnieuw in het kamp van haar vader Elendil en haar broers Isildur en Anárion, waar ze als spion opereert. Hoe ze precies tot die omslag is gekomen, blijft echter wat onderbelicht. Juist omdat haar rol zo’n verandering laat zien, had ik graag wat meer inzicht gekregen in haar beweegredenen. Het is een gemiste kans, zeker omdat Númenor in Tolkiens geschiedenis een bijzonder belangrijke rol speelt.

Waar de serie inhoudelijk soms nog wat zoekende is, valt er over de productie weinig te klagen. The Rings of Power blijft visueel een van de indrukwekkendste televisieseries van dit moment. Vanaf de eerste beelden is duidelijk dat Amazon opnieuw diep in de buidel heeft getast. De uitgestrekte landschappen, imposante steden en gedetailleerde decors geven Middle-earth een schaal die maar weinig series weten te evenaren. De combinatie van praktische effecten en computeranimatie werkt overtuigend, terwijl kostuums en make-up ervoor zorgen dat de verschillende volkeren hun eigen identiteit en cultuur behouden. Als liefhebber van Tolkiens wereld blijft dat voor mij een van de grootste aantrekkingskrachten van de serie. Je kunt kritiek hebben op bepaalde verhaalkeuzes, en dat doe ik ook, maar het moment waarop de camera over een uitgestrekt landschap glijdt of een eeuwenoude stad in beeld brengt, weet de serie mij telkens weer mee te nemen. Het voelt alsof je opnieuw op reis gaat door een wereld die je al jarenlang kent, maar die nog altijd genoeg geheimen heeft om te ontdekken.

Voor een wereld die inmiddels grotendeels in oorlog verkeert, krijgen we in de eerste vier afleveringen relatief weinig grootschalige veldslagen te zien. Regelmatig ligt de nadruk meer op de nasleep van conflicten dan op het geweld zelf. De gevechten die we wel voorgeschoteld krijgen, zijn gelukkig meeslepend. Vooral de sierlijke, snelle vechtstijl van de Elfen springt eruit. Ook de verschijningen van de Nazgnagôl zorgen voor dreiging. Hun manier van bewegen, het besluipen van hun slachtoffers en de wetenschap van wat ze uiteindelijk zullen worden, maken deze momenten bijzonder effectief. Ik hoop vooral dat de makers de grootste veldslagen niet te lang voor zich uitschuiven. De opbouw is er, de dreiging is voelbaar en de middelen zijn duidelijk aanwezig. Nu is het tijd om dat ook daadwerkelijk te laten zien.

Na vier afleveringen voelt seizoen drie dan ook als een sterke, maar niet geheel vlekkeloze herstart. De sprong van vijf jaar geeft het verhaal een frisse impuls en zorgt ervoor dat de verschillende personages dichter bij het centrale conflict komen te staan. Toch blijft het een uitdaging om zoveel verhaallijnen tegelijkertijd voldoende aandacht te geven. (We hebben de Hobbits nog niet eens gezien!) Sommige ontwikkelingen worden nadrukkelijk aangekondigd, waardoor de uiteindelijke onthullingen niet altijd de spanning of emotionele impact hebben die ze zouden moeten hebben. Bedrog, geheimen en dubbele agenda’s zijn er genoeg, maar niet iedere verrassing weet daadwerkelijk te verrassen. En dat is jammer, want juist wanneer de serie de tijd neemt om personages en hun onderlinge relaties uit te diepen, laat ze zien hoeveel potentie er in dit verhaal zit.

Toch overheerst bij mij vooral het enthousiasme. De visuele pracht, de meeslepende actie en de relaties tussen personages als Durin en Disa houden de aandacht vast. Galadriels ontwikkeling geeft het verhaal een emotionele kern, terwijl de groeiende macht van Sauron voortdurend als een dreigende schaduw aanwezig is. De serie voelt zelfverzekerder aan dan in haar beginperiode en lijkt steeds beter te begrijpen welke verhalen ze wil vertellen.

The Rings of Power heeft inmiddels een eigen plek binnen de wereld van Tolkien weten te veroveren. Niet iedere keuze zal bij de puristen in goede aarde vallen, en ook dit seizoen zijn er momenten waarop de serie zichzelf wat in de weg zit. Maar wanneer de makers erin slagen om de schoonheid, de dreiging en de verwondering van Middle-earth samen te brengen, is het moeilijk om niet opnieuw gegrepen te worden door deze wereld. Misschien is dat uiteindelijk wel de grootste kracht van de serie. Ze herinnert ons eraan waarom we ooit verliefd zijn geworden op Middle-earth: een wereld waarin hoop en wanhoop, licht en duisternis, en goed en kwaad voortdurend met elkaar in gevecht zijn.

De strijd om Middle-earth is nog lang niet beslist. De ringen zijn gesmeed, de legers verzamelen zich en Sauron komt steeds dichter bij zijn ultieme doel. Het licht houdt voorlopig nog stand, maar de schaduw wordt met iedere aflevering groter. De toekomst van Middle-earth wordt in het verleden geschreven. En terwijl de duisternis zich verder uitbreidt, blijft één vraag overeind: hoeveel licht is er nog nodig om haar uiteindelijk te verdrijven?